Kłamanie w CV: konsekwencje i dlaczego szczerość się opłaca

Kłamanie w CV to fatalny pomysł i raczej nie uda Ci się w ten sposób pokazać rekruterowi w lepszym świetle. W dzisiejszym artykule zgłębimy to, co musisz wiedzieć o kłamaniu w CV.

Co grozi za kłamstwo w CV?

Zacznijmy od prostego stwierdzenia: to, że można kłamać w CV, nie oznacza, że to dobry pomysł. Konsekwencje takiego działania bywają różne, a ich zakres może wahać się od drobnych nieprzyjemności po zwolnienia lub nawet problemy prawne. Spektrum zdarzeń, jakie mogą nastąpić po tym, gdy Twoje kłamstwo wyjdzie na jaw, jest dosyć rozległe. Przyjrzyjmy się wszystkim możliwym scenariuszom po kolei.

Stres psychologiczny

Kłamstwo w CV to życie z tykającą bombą w kieszeni, zawsze i wszędzie. Nawet jeśli uda Ci się przejść przez rekrutację, każdy dzień w pracy będzie wiązał się z lękiem przed tym, że prawda wyjdzie na jaw. Patrząc na to z czysto ludzkiego punktu widzenia, to po prostu niepotrzebne komplikowanie sobie życia.

Marnotrawienie czasu

Ubarwianie rzeczywistości to droga donikąd, zwyczajny ślepy zaułek. Jeśli skłamiesz w kwestii umiejętności kluczowych dla danego stanowiska, braki wyjdą na jaw praktycznie natychmiastowo, a pracodawca wyciągnie wobec Ciebie stosowne konsekwencje. Efekt? Zwolnienie i strata czasu obu stron. Dodatkowo w niektórych wypadkach rekruter może zdać sobie sprawę z nieścisłości w Twojej kandydaturze jeszcze w trakcie samej rekrutacji. Gdy zapali mu się lampka ostrzegawcza, raczej nie będzie ryzykował i odezwie się do innych, pewniejszych kandydatów, a Ty zwyczajnie przepadniesz. Zamiast tego lepiej szukać miejsca, które w pełni wykorzysta i doceni Twoje realne kompetencje.

Utrata zaufania pracodawcy

Zaufanie buduje się latami, a traci się w sekundę. Jeśli pracodawca przyłapie Cię na drobnym naciąganiu faktów, Twoja wiarygodność spada do zera. Nawet jeśli zostaniesz w firmie, możesz zapomnieć o odpowiedzialnych projektach, awansach czy podwyżkach. Zostaniesz osobą, której zawsze trzeba patrzeć na ręce.

Problemy w przyszłości

Powyższy problem może także rozciągnąć się na lata i wiązać się z przykrymi konsekwencjami, które będą Cię nawiedzać o wiele dłużej. Świat jest mały, a firmy i rekruterzy często wymieniają się informacjami. Wrabianie ich w celu uzyskania różnego rodzaju personalnych korzyści, gdy już stanie się jawne, może sprawić, że zrujnujesz swoją reputację nie tylko w felernej firmie, ale potencjalnie nawet w całej branży.

Co do przyszłości jeszcze, to nie trzeba też chyba wspominać o tym, że raz okłamany pracodawca w żadnym wypadku nie będzie chciał wystawić Ci referencji. Kłamanie w CV pali ten most dzikim i niepowstrzymanym płomieniem.

Zwolnienie

To najbardziej oczywisty skutek. Podanie nieprawdziwych informacji, które były kluczowe dla procesu zatrudnienia, jest podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (tzw. dyscyplinarka). Jeśli skłamiesz w CV, ręka sprawiedliwości dosięgnie Cię bardzo szybko i bezlitośnie, a to nie jest najgorszy potencjalny skutek.

Konsekwencje prawne

W ten sposób dotarliśmy do końca – tutaj kończą się żarty. O ile dopisanie sobie znajomości Excela to błąd etyczny, o tyle podrabianie dyplomów uczelni czy certyfikatów zawodowych to już przestępstwo, za które, zgodnie z artykułem 270 Kodeksu karnego, grozi kara więzienia od 3 miesięcy do 5 lat (1). W mniej ekstremalnych przypadkach może też Cię czekać grzywna finansowa.

Kłamstwo w CV – dlaczego Polacy się do niego posuwają?

Mimo dużego ryzyka wykrycia przekolorowywanie prawdy w życiorysie jest w Polsce zjawiskiem bardzo powszechnym i rekruterzy spotykają się z nim niemal na każdym kroku. Od małych, „niewinnych” kłamstewek, aż po prawdziwe fałszerstwa – albo sami się ich dopuściliśmy, albo przynajmniej znamy kogoś, kto to zrobił.

Jakie są powody, dla których kandydaci decydują się na kłamstwa w swoim życiorysie? Nie powinno być dziwne, że ich wachlarz jest dość szeroki:

Problem ten, jak się okazuje, jest dość powszechny. Do tego wręcz stopnia, że, jak donosi przeprowadzony w 2022 roku raport wykonany na zlecenie IBBC Group, aż 81% respondentów w sektorze HR przyłapało kandydata na kłamstwie związanym z CV (1).

Jeśli Ty też czujesz, że Twoja sytuacja zawodowa jest skomplikowana i masz wrażenie, że kłamstwo jest dla Ciebie odpowiednim rozwiązaniem, zanim to zrobisz, najpierw zajrzyj do naszych materiałów. Znajdziesz tam poradniki, które pomogą Ci profesjonalnie opisać nawet najtrudniejszą ścieżkę kariery w sposób w pełni uczciwy.

Najczęstsze kłamstwa w CV

Jakie kłamstwa najczęściej pojawiają się w dokumentach rekrutacyjnych? Zdaniem specjalistów jest ich całe mnóstwo i mogą dotyczyć każdej z podstawowych sekcji życiorysu.

Kłamanie w doświadczeniu zawodowym

Doświadczenie i kompetencje zawodowe to jedne z najczęściej przerysowanych obszarów. Pojawiające się tu kłamstwa dotyczą głównie:

Oczywiście rekruter w łatwy sposób może sprawdzić wiarygodność powyższych informacji, wykonując kilka telefonów, prosząc nas o kontakt do byłego zwierzchnika, a nawet sprawdzając nasz profil w LinkedIn. Czy warto więc narażać swoją kandydaturę?

Dużo lepszym rozwiązaniem jest zastosowanie na przykład formatu funkcjonalnego w swoim CV, który koncentruje się na umiejętnościach, a nie na tym, gdzie i na jakim stanowisku pracowaliśmy.

Przerysowane wykształcenie

Wiele kłamstw pojawiających się w życiorysach dotyczy również wykształcenia. Rekruterzy często spotykają się z kandydatami, którzy dodają sobie tytuł inżyniera lub magistra, mimo że nie ukończyli studiów, lub osobami, które kilkutygodniowe kursy szkoleniowe przedstawiają jako pełnoterminowe studia.

Zdarzają się również osoby, które posuwają się do fałszowania dyplomów i certyfikatów. W świetle prawa tego rodzaju zachowania przekraczają już granice kłamstwa i stanowią wykroczenia.

Również te informacje bardzo łatwo sprawdzić, kontaktując się z daną szkołą, uczelnią lub instytutem. Informacje o absolwentach przechowywane są w nich latami i wystarczy nasze imię i nazwisko oraz pesel, aby potwierdzić, czy to, co napisaliśmy o naszym wykształceniu, jest prawdą czy kłamstwem.

Zawyżone umiejętności

Podwyższanie swoich umiejętności językowych, chwalenie się biegłą obsługą komputera, umiejętnością programowania w wymaganych przez rekrutera językach, znajomością aplikacji, o których nie ma się pojęcia – tego rodzaju kłamstwa często przewijają się w tej sekcji życiorysu. Wszystko po to, by stworzyć obraz osoby o wiele bardziej wykwalifikowanej niż w rzeczywistości.

Jednym z najczęstszych kłamstw jest właśnie naginanie poziomu znajomości języków obcych. Taki zabieg jest, mówiąc wprost, zwyczajnie nierozsądny i niesamowicie naiwny ze względu na to, jak banalnie łatwo jest zweryfikować takiego kandydata. Wystarczy kilka pytań po angielsku czy niemiecku na rozmowie kwalifikacyjnej i rekruter od razu będzie wiedział, z kim ma do czynienia.

Fałszywe zainteresowania

„Szlifując” swoje CV, posuwamy się nawet do przekłamywania naszych prawdziwych zainteresowań. Wpisujemy takie, które – według nas – lepiej pasują do danego stanowiska lub zostaną bardziej pozytywnie odebrane przez pracodawcę.

Przykładem może być chwalenie się grą w koszykówkę, by wykazać się pracą zespołową jako transwersalną umiejętnością. Co jeśli rekruter lubi ten sport i zada ci kilka technicznych pytań? Być może będzie chciał wiedzieć, na jakiej grasz pozycji, w jakim klubie albo zacznie komentować jakiś ważny mecz NBA? Z pewnością nie uda Ci się zrobić dobrego wrażenia, niebędąc w stanie wydukać pewnej siebie odpowiedzi.

Nadużycie AI

Najnowszym i najbardziej szerzącym się dodatkiem do portfolio kłamstw w CV jest zdecydowanie AI. Narzędzia te są w końcu darmowe i ogólnodostępne. Wystarczy kilka minut, właściwie skonstruowany prompt i voilà – otrzymujesz perfekcyjnie przemyślane CV.

Ale tylko w teorii. Prawde mówiąc, takie CV nie jest w zupełności Twoje, zwłaszcza jeśli nie zapoznasz się z nim wnikliwie po jego wygenerowaniu i prześlesz je bez namysłu do rekrutera. Wysyłanie surowego, wygenerowanego przez AI tekstu bez Twojej osobistej weryfikacji to prosta droga do wpadki – rekruterzy szybko wyczuwają brak autentyczności. Podobnie jest z listami motywacyjnymi. Nasze wewnętrzne badania dowiodły, że jedynie 3,3% rekruterów nie umie dostrzec nadużycia AI w listach, a to prosta droga do skreślenia kandydatury. Przykłady listów motywacyjnych na naszej stronie pomogą Ci stworzyć swoje własne przekonujące pismo.

Nie myśl jednak, że AI nie może pomóc Ci w żadnym wymiarze – wręcz przeciwnie. Dostępny na Jobseeker kreator wykorzystuje nasze dopracowane wzory CV, a także informacje, jakie nam prześlesz, by z pomocą AI wprowadzić logiczne i subtelne poprawki, które wzbogacą Twój życiorys i pomogą uwydatnić Twoje najistotniejsze kompetencje. Twój życiorys nie zostaje pozbawiony Twojej esencji; otrzymujesz zamiast tego jedynie przemyślane i cenne sugestie, które zwiększą Twoje szanse.

Czy pracodawcy sprawdzają prawdziwość informacji w CV?

Jak najbardziej, zresztą nic w tym dziwnego. Przytoczony powyżej raport i ogólna powszechność kłamstw w CV czynią działania weryfikacyjne praktycznie obowiązkowymi.

Najczęściej rekruterzy sięgają po telefon i kontaktują się z poprzednimi pracodawcami. Możesz mieć pewność, że takie dane jak Twoje daty zatrudnienia, wykonywane obowiązki i ogólna opinia o Twojej pracy. W związku z tym wymieniając referencje w CV warto przekazać dane kontaktowe do konkretnych osób, najlepiej Twoich bezpośrednich przełożonych. Podanie ogólnego numeru lub maila kontaktowego do osoby, która pracuje w administracji, nie przyda się na zbyt wiele w ramach takiego rozeznania.

Rzadszym, ale nadal spotykanym przypadkiem może być też kontakt pracodawcy z uczelnią. Chodzi o to, by sprawdzić, czy faktycznie figurujesz na liście studentów bądź absolwentów.

Jak wymieniać nieukończone etapy edukacji w CV?

Przerwanie nauki to nie powód do wstydu ani tym bardziej powód, by zostawiać w CV białą plamę. Możesz wspomnieć o tym etapie edukacji, zwłaszcza jeśli jest on powiązany z branżą, do której aplikujesz. Kluczem jest jednak absolutna uczciwość i jedna nadrzędna zasada: nigdy nie przypisuj sobie tytułu (licencjata czy magistra), którego nie posiadasz.

Nie musisz jednak używać w nagłówku sformułowań typu „przerwane studia” czy „brak obrony”, które niepotrzebnie przyciągają uwagę do faktu nieukończenia nauki. Wystarczy, że podasz ramy czasowe, nazwę uczelni oraz kierunek. Jeśli rekruter zapyta o szczegóły podczas rozmowy, odpowiedz szczerze i miej pod ręką np. zaświadczenie z dziekanatu o statusie studenta. Będzie to jednoznaczny dowód na to, że faktycznie figurujesz tam jako student i posiadasz konkretną wiedzę.

Jak wpisać niedokończone studia

Dobrze, a zatem jak to wygląda w praktyce? Przyjrzyj się tym dwóm przykładom poniżej – takiemu poprawnemu i takiemu nie do końca w porządku – by poczuć różnicę:

Pierwszy przykład nie podaje miesięcy i jednoznacznie wskazuje na uzyskanie tytułu, lecz jeśli studia były faktycznie przerwane, to jest to fałszywa informacja i intencjonalne wprowadzanie rekrutera w błąd. Drugi zaś przykład podaje pełny, transparentny przedział czasowy i nazywa kierunek poprawnie, bez wspierania się tytułem.

Jak napisać dobre CV bez kłamania

Chcesz, aby twój życiorys odróżniał się od reszty i przykuwał uwagę rekrutera bez uciekania się do kłamstwa? Zawsze dostosuj swoje curriculum vitae do konkretnej oferty pracy, podkreślając szczególnie te aspekty swojej kandydatury, które odpowiadają określonym w niej wymogom.

Stwórz przekonujący profil zawodowy, w którym ujmiesz swoje najważniejsze „punkty przetargowe", i nie zapomnij wspomnieć o swoich najważniejszych osiągnięciach zawodowych. Konkretne dane, takie jak na przykład wypracowany przez Ciebie procentowy wzrost sprzedaży, są niezwykle przekonujące.

Upewnij się, że Twój życiorys będzie atrakcyjny wizualnie, przejrzysty i uporządkowany. Dzięki temu zwiększy się jego czytelność, a tym samym rekruter łatwiej trafi na interesujące go informacje. Skorzystaj z formatu funkcjonalnego, jeśli Twoje umiejętności i kompetencje wzmacniają Twoją kandydaturę bardziej niż doświadczenie w konkretnej branży lub wykształcenie.

Chcesz mieć pewność, że Twoje dokumenty aplikacyjne będą w pełni profesjonalne i przyciągną wzrok rekruterów? Skorzystaj z kreatora Jobseeker, który pomoże Ci stworzyć CV i list motywacyjny tak, by z łatwością wyróżnić się na tle konkurencji. Dzięki naszym wzorom listów motywacyjnych i CV oraz wsparciu AI zaprezentujesz swoje realne kompetencje w tak atrakcyjny sposób, że ubarwianie rzeczywistości stanie się po prostu zbędne.

Źródła:

(1) IBBC Group: Kłamstwa w CV na polskim rynku pracy.